مواد مخدر چيست؟ What Is Drug Addiction
| اعتیاد چیست |
opium=A
مواد مخدر چيست؟
هر چيزى به غير از غذا، كه به منظور تغيير عملكرد بدن و روان استفاده شود ماده مخدر نام دارد.
| مواد مخدر چیست اعتیاد چیست |
از آنجا كه همه مواد مى توانند خلق و روحيه فرد مصرف كننده را تغيير دهند، مى توان به آنها مواد روانگردان نيز گفت يعنى موادى كه باعث تغيير و ايجاد حالات خاص در نحوه تفكر، احساس و اعمال فرد مى شوند( البته در سال هاى اخير در كشور ما مواد روانگردان، به اشتباه به مواد جديد صنعتى و آزمايشگاهى كه اثرى محرك و در مواردى توهم زايى دارند، اطلاق مى شود، موادى نظير قرص هاى اكس و شيشه).در تعريفى ديگر به هر ماده اي كه عملكرد طبيعي بدن را به لحاظ رواني، جسماني و عاطفي تغيير دهد ماده ( مخدر) مى گويند. با توجه به اين تعاريف تفاوتي ميان مواد زير وجود ندارد:
مشروبات الكلي
سيگار
قهوه و مواد داراى كافئين
برخي داروهاي تجويزي( ديازپام، اكسازپام، ريتالين ، متادون، ترامادل و .....).
مواد (مخدر): حشيش، ترياك، اكس، هرويين ، كراك ، شيشه و كوكايين از آنجا كه اثر اصلي اين مواد بر سيستم اعصاب مركزي شامل مغز و نخاع است و خلق،
تفكر، ادراك و رفتار ما را تغيير مي دهد به آنها مواد روانگردان نيز مي گويند يعنى موادى كه مى توانند باعث تغيير و ايجاد حالات خاص در نحوه تفكر، احساس و اعمال فرد شوند.
معناى اعتياد و وابستگى به مواد چيست؟
توجه به اين نكته ضرورى است كه هيچكس بطور ناگهانى معتاد نمى شود بلكه معمولاً مصرف مواد از حالت كنجكاوى و تفريحى شروع شده و كم كم با افزايش دفعات مصرف،مقدار مصرف و مصرف مواد ديگر، فرد از مصرف كننده تفريحى به مصرف كننده دائمى و معتاد تغيير وضعيت مى دهد. در ادامه حالتهاى مختلف مصرف مواد توضيح داده شده است:
عدم مصرف: فرد مواد يا مشروبات الكلى مصرف نمى كند.
مصرف آزمايشى: فرد به دليل كنجكاوى مواد مصرف مى كند و ممكن است مصرف را ادامه دهد يا مصرف را قطع كند.
مصرف گهگاهى: در مهمانى يا پارتى به اصرار دوستان گهگاهى مواد مصرف مى كند.
مصرف پزشكى: با دستور پزشك مواد مصرف مى كند كه آسيب آن كم است.
مصرف آسيب زا يا سوء مصرف: مصرف مواد به طورى كه باعث آسيب هاى مختلف به فرد مى شود مانند مشكل تحصيلى، جسمى و خانوادگى
مصرف وابسته: فرد به لحاظ جسمى و چه از نظر روانى به ماده وابسته است و در مصرف افراط مى كند و مشكلات جدى براى او به بار مى آورد.
در اين قسمت توضيحات بيشترى درباره سه نوع مصرف ماده مى دهيم:
مصرف آزمايشي : در اين نوع مصرف ، فرد اولين تجربه يا تجارب مصرف را پشت سر مي گذراند، اين گونه مصرف كنندگان عمدتاً جوان هستند، مصرف آنها كوتاه مدت است و ممكن است در انتخاب ماده فقط به يك ماده اكتفا كنند و يا ممكن است چند ماده را تجربه كنند. مصرف مواد نامنظم است و حتي ممكن است فقط يك بار باشد مثل مصرف سيگار توسط يك نوجوان .
مصرف تفنني و سوء مصرف: در اين حالت مصرف مواد منظم تر است .
مصرف ماده براي سرگرمي و تفريح است يا آن كه فرد مي خواهد از تفريحات لذت بيشتري ببرد. در بين اين نوع مصرف كنندگان ، مقدار ماده مورد مصرف متفاوت است اما مصرف مواد نقش محوري در زندگي فرد ندارد. مثلاً مصرف مشروبات الكلي در آخر هفته ها يا ميهمانيها يا مصرف حشيش و قرص هاي اكس در آخر هفته ها.
مصرف وابسته : در اين وضعيت مصرف ماده بخش اصلي زندگي فرد است و او ماده را مصرف مي كند تا احساس طبيعي بودن داشته باشد. در اين حالت عوارض مصرف پردامنه تر است (ابعاد جسمي، عاطفي، روابط اجتماعي و سبك زندگي فرد را در بر مي گيرد)، نسبت به ماده وابستگي جسمي يا رواني بوجود مي آيد و مصرف بيش از سه بار در هفته و به صورت منظم است . فردي كه به مصرف مواد وابسته (معتاد) است ، در صورت عدم مصرف مواد، دچار مجموعه اي از نشانه هاي ناخوشايند جسمي و رواني مي شود (براي مثال دل پيچه ، درد استخوان ، خارش بدن ، احساس تشويش ودلشوره ) به گونه اي كه براي كاهش اين علايم مجدداً ماده مخدر را مصرف مي كند. از طرف ديگر اگر به تاريخچه مصرف مواد در او نگاه كنيم در مي يابيم كه هم اكنون وي ماده را در مقادير بسيار بيشتر از آنچه ك ه در ابتدا مصرف مي كرده، استفاده مي كند و مصرف ماده نه براي دست يافتن به نشئگي و سرخوشي كه براي دوري از علايم و نشانه هاي نامطلوب جسمي و رواني است .
حال ببينيم معناى اعتياد يا وابستگى چيست. اعتياد يك بيمارى مزمن و عود كننده مغزى است كه مشخصه آن جستجو و مصرف اجبارى مواد على رغم آثار زيانبار آن است.
وابستگى به معنى مصرف اجبارى و مستمر يك ماده است كه به دو صورت ايجاد مى شود:
وابستگى روانى،يعنى اشتغال ذهنى به ماده و احساس تمايل دائم براى مصرف مجدد آن، وابستگى جسمانى، يعنى وابستگى بدن و سلولهاى مغز به ماده مورد نظر.
حالات فوق همان اعتياد است لذا به سادگى مى توان فهميد كسى كه مواد مصرف مى كند يا معتاد است يا مصرف كننده تفريحى. البته متذكر مى شويم كه مصرف تفريحى مواد مى تواند به تدريج و بطور خزنده، به وابستگى كامل و مصرف درازمدت منجر شود. در فرد معتاد وضعيت خاصى به وجود مى آيد كه به آن تحمل مى گويند. تحمل نسبت به يك ماده يعنى نياز به افزايش ميزان مصرف با هر بار مصرف مواد.
مغز و اعتياد
مغز انسان كنترل كننده اصلي تمامي واكنشها، احساسات، تفكرات و رفتارهاي دروني و بيروني است. مغز از قسمتهاي متفاوتي تشكيل شده است.
عدم مصرف مصرف آزمايشى مصرف تفريحى و تفننى سوء مصرف وابستگى و اعتياد تصميم گيرى، برنامه ريزى و قضاوت به عهده قسمت پيشانى در جلوى مغز مى باشد. در پشت مغز ناحيه ادراك بينايي قرار دارد. در قسمت گيجگاهي مغز نيز تكلم انجام مي شود.
مخچه نيز مسئول تعادل و هماهنگي است . ارتباط ميان قسمتهاي مختلف مغز از طريق سلولهاي عصبي انجام مي شود.
هر سلول عصبي از سه قسمت تنه سلولي ، آكسون و دندريت تشكيل شده است . ارتباط سلولها با يكديگر از طريق آكسون و دندريت صورت مي گيرد. امواج عصبي كه اساس هر نوع عملكردي مي باشند از طريق همين آكسونها و نورونها به سلولهاي بعدي انتقال مي يابند. انتقال اين امواج در درون سلولها، الكتريكي و بين دو سلول، شيميايي است كه در فضاي بسيار باريك موجود بين دو سلول انجام مي شود. به اين صورت كه مواد شيميايي تخصصي در هر سلول وجود دارد بنام واسطه ها يا انتقال دهنده هاي عصبي. با ورود موج عصبي به انتهاي يك سلول،انتقال دهنده عصبي خاصي در فضاي سيناپسي تزريق مي شود.
اين واسطه عصبي به صورت قفل و كليد به گيرنده هاي ويژة خود در سلول بعدي مي چسبد، از اين طريق سلول را دچار تغيير بار الكتريكي مى كند و در نهايت منجر به انتقال موج عصبي در طول سلول بعدي مي شود.
حال ببينيم مواد مخدر و مصرف آنها چگونه اين روند عادي و طبيعي را متأثر مي سازند. تحقيقات دانشمندان نشان داده اند كه واسطه هاي عصبي زير با مصرف مواد تحت تاثيرقرار مي گيرند.
با توجه به جدول مي توان به اين نتيجه رسيد كه مصرف مواد مخدر با تحت تاثير قرار دادن واسطه هاي عصبي موجود در نواحي مختلف مغز به ويژه ناحيه پاداش كه به صورت تا هسته هاي آكامبنز كشيده شده اند و با ناحيه VTA نواري از ناحيه تگمنتال شكمي پيشاني مغز در ارتباط هستند،نه تنها سبب احساس لذت مي شوند كه ساير قسمتهاي مغز و عملكردهاي نواحي مختلف آن را دستخوش تغيير مي كنند.بنابراين مغز ديگر حالت طبيعي خود را از دست داده است و سلولهاي مغز به وجود مواد مخدر در مغز ما عادت كرده و در حضور آنها عمل خود را انجام مي دهند.به عبارت ديگر با مصرف موادي نظير كوكايين و ترياك و تحريك ناحيه پاداش و افزايش ميزان دوپامين در آن ناحيه فرد لذتي را تجربه مي كند كه فراتر از لذتهاي طبيعي نظير خواب و غذا است. در نتيجه اين فرد ديگر قادر 10 حقايقى درباره زندگى سالم و به دور از مواد نيست از مشوق ها و لذايذ طبيعي بهره گيرد و بدون حضور مواد مغز وي فعاليت نمي كند و اين همان اعتياد است.
